Σεπτέμβριος 2025
Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ἦταν γιός τοῦ Ζεβεδαίου καὶ τῆς Σαλώμης καὶ ἀδελφὸς τοῦ Ἰακώβου (Ματθ. κζ΄ 56. Μᾶρκ. ιε΄ 40). Ἦταν ψαρᾶς στὸ ἐπάγγελμα καὶ ἀνῆκε σὲ εὔπορη οἰκογένεια, ἀφοῦ οἰκογενειακῶς διέθεταν σκάφος ἁλιείας καὶ μισθωτοὺς (Μᾶρκ. α΄ 20). Ὁ Κύριος εἶχε ἀποκαλέσει τὸν ἴδιο καὶ τὸν ἀδελφό του «βοανεργὲς», δηλαδὴ «Υἱοὺς τῆς βροντῆς».
Ὁ ἅγιος Ἰωάννης, μετὰ τὴν κλήση του ἀπὸ τὸν Κύριο, χωρὶς δισταγμὸ ἄφησε τὴν ἁλιεία καὶ Τὸν ἀκολούθησε (Ματθ. δ΄ 21-22, Μᾶρκ. α΄ 19-20, Λουκ. ε΄, 1-11) καὶ μαζὶ μὲ τὸν Πέτρο καὶ τὸν Ἰάκωβο ἀποτέλεσε τὸ στενὸ κύκλο τῶν μαθητῶν τοῦ Κυρίου. Ὁ Κύριος μάλιστα ἔδειχνε νὰ τὸν ἐμπιστεύεται ἰδιαιτέρως, ἀφοῦ σὲ αὐτὸν ἔδωσε τὴ φροντίδα τῆς μητέρας Του (Ἰω. κ΄ 4).
Ὁ ἅγιος Ἰωάννης εἶναι ὁ συγγραφέας τοῦ τετάρτου Εὐαγγελίου καὶ τῆς Ἀποκαλύψεως, τὴν ὁποίαν ἔγραψε ἐξόριστος στὴν Πάτμο· ἔδρασε στὴ Μικρὰ Ἀσία καὶ ὁπωσδήποτε στὴν Ἔφεσο ὅπου ἔζησε μέχρι τὰ βαθιὰ γεράματα, κοιμώμενος μὲ φυσικὸ καὶ ὄχι μαρτυρικὸ τρόπο, τὸ 7ο ἔτος τῆς βασιλείας τοῦ Τραϊανοῦ, δηλαδὴ τὸ 104μ.Χ., σὲ ἡλικία πιθανῶς πάνω ἀπὸ 100 ἐτῶν.
Τὸ Εὐαγγέλιο, ἡ Ἀποκάλυψις καὶ οἱ Ἐπιστολὲς τοῦ ἁγίου Ἰωάννη ἀπαρτίζουν μία θεολογικὴ συλλογή, τὴν ὁποία χαρακτηρίζουν δύο ἰδιαιτερότητες: τῆς κυριαρχίας τοῦ Λόγου, δηλαδὴ ἡ χριστολογία, καὶ τὸ γεγονὸς τῆς ἀγάπης. Βέβαια ἡ χριστολογία εἶναι τὸ μεῖζον θέμα καὶ τῶν συνοπτικῶν Εὐαγγελιστῶν, ἀλλὰ ἐδῶ θὰ λάβει μία μοναδικὴ διάσταση, μία διαφορετικὴ προσέγγιση, σαφῶς πιὸ πνευματικὴ. Ἡ βασικὴ ἀρχὴ ποὺ διέπει τὴ χριστολογία τοῦ εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννη, εἶναι πὼς ὁ Χριστὸς εἶναι ὁ μόνος ποὺ φανερώνει τὸν Θεὸ καὶ ἐξηγεῖ τὰ περὶ Θεοῦ (Ἰω. α΄ 18), διότι εἶναι ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος Του.
«Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος. Οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεόν. Πάντα δι’ αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἓν ὃ γέγονεν. Ἐν αὐτῷ ζωὴ ἦν, καὶ ἡ ζωὴ ἦν τὸ φῶς τῶν ἀνθρώπων. Καὶ τὸ φῶς ἐν τῇ σκοτὶᾳ φαίνει, καὶ ἡ σκοτία αὐτὸ οὐ κατέλαβεν... Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, καὶ ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν Αὐτοῦ, δόξαν ὡς μονογενοῦς παρὰ πατρός, πλήρης χάριτος καὶ ἀληθείας». (Ἰω. α΄ 1-18).
Ὁ Λόγος, ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς, εἶναι σαφῶς Θεός καὶ εἶναι ἡ ζωὴ καὶ τὸ φῶς τοῦ κόσμου. Ὁ κόσμος ἦλθε σὲ ὕπαρξη διὰ μέσῳ τοῦ Λόγου. Τὸ Θεὸ κανεὶς δὲν εἶδε, εἶναι ἀκατάληπτος καὶ ἀόρατος, ἀλλὰ ὁ Λόγος, ὡς μονογενὴς Υἱός Θεός, ὑπάρχει στοὺς κόλπους τοῦ Πατρός καὶ ὡς Θεός εἶναι ὁ μόνος ἱκανὸς νὰ Τὸν φανερώνει καὶ νὰ Τὸν ἐξηγεῖ.
Στὴ θεολογία τοῦ εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου φαίνεται μία ὑψηλὴ διδασκαλία, ποὺ δὲ μένει σὲ ἁπλᾶ ἠθικὰ κριτήρια, ἀλλὰ εἶναι μία ὑψηλὴ χαρισματική, ὀντολογικὴ πραγματικότητα, εἶναι ὁ Ἄρτος τῆς ζωῆς ὁ ἐξ οὐρανοῦ καταβαίνων, καὶ ἀνοίγει τὸ δρόμο γιὰ τὴν κατανόηση τῆς ἕνωσης καὶ τῆς κοινωνίας τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸ Θεό. Αὐτὴ ἡ σχέση πραγματώνεται μὲ τὰ μυστήρια, ἰδιαιτέρως τῆς Θείας Εὐχαριστίας, ὅπως ἀκριβῶς μυστηριακὴ εἶναι καὶ ἡ θεία ἐνσάρκωση. Ὁ Ἄρτος αὐτὸς εἶναι ὁ ἴδιος ὁ Ἰησοῦς Χριστός, τὸν ὁποῖο ἂν φάγει ὁ κόσμος θὰ βρεῖ αἰώνια ζωὴ (Ἰω. στ΄ 30-58).
Ἡ δὲ περὶ ἀγάπης θεολογία ἀναφέρεται εἰς ὅλα τὰ κείμενα, ἀλλὰ ἐδῶ θὰ παραθέσωμεν μόνον ἀποσπάσματα κυρίως ἀπὸ τὴν Α΄ Ἐπιστολήν.
«Ἀδελφοί, ἐντολὴν καινὴν γράφω ὑμῖν, ὅτι ἡ σκοτία παρέρχεται καὶ τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν ἤδη φαίνει. Ὁ λέγων ἐν τῷ φωτὶ εἶναι, καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισῶν, ἐν τῇ σκοτίᾳ ἐστὶν ἕως ἄρτι. Ὁ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ἐν τῷ φωτὶ μένει, καὶ σκάνδαλον ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν· ὁ δὲ μισῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ἐν τῇ σκοτίᾳ ἐστὶ καὶ ἐν τῇ σκοτίᾳ περιπατεῖ, καὶ οὐκ οἷδε ποῦ ὑπάγει» (Α΄ Ἰω. β΄ 7-11).
«Αὕτη ἐστὶν ἡ ἀγγελία ἣν ἠκούσατε ἀπ᾿ ἀρχῆς, ἵνα ἀγαπῶμεν ἀλλήλους· ἡμεῖς οἴδαμεν ὅτι μεταβεβήκαμεν ἐκ τοῦ θανάτου εἰς τὴν ζωήν, ὅτι ἀγαπῶμεν τοὺς ἀδελφούς· ὁ μὴ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν μένει ἐν τῷ θανάτῳ» (Α΄ Ἰω. γ΄ 11, 14). «Ἐν τούτῳ ἐγνώκαμεν τὴν ἀγάπην ὅτι ἐκεῖνος ὑπὲρ ἡμῶν τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἔθηκε· καὶ ἡμεῖς ὀφείλομεν ὑπὲρ τῶν ἀδελφῶν τὰς ψυχὰς τιθέναι» (Α΄ Ἰω. γ΄ 16).
«Αὕτη ἐστὶν ἡ ἐντολὴ αὐτοῦ, ἵνα πιστεύσωμεν τῷ ὀνόματι τοῦ Υἱοῦ Αὐτοῦ, τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν καὶ ἵνα ἀγαπῶμεν ἀλλήλους καθὼς ἔδωκεν ἐντολήν. Καὶ ὁ τηρῶν τὰς ἐντολὰς Αὐτοῦ ἐν Αὐτῷ μένει καὶ Αὐτὸς ἐν αὐτῷ. καὶ ἐν τούτῳ γιγνώσκομεν ὅτι μένει ἐν ἡμῖν, ἐκ τοῦ Πνεύματος οὗ ἡμῖν ἔδωκεν» (Α΄ Ἰω. γ΄ 23-24).
«Ἴδετε ποταπὴν ἀγάπην δέδωκεν ἡμῖν ὁ πατὴρ ἵνα τέκνα Θεοῦ κληθῶμεν» (Α΄ Ἰω. γ΄ 1). «Ὁ Θεὸς ἀγάπη ἐστίν, οὐχ ἡμεῖς ἠγαπήσαμεν τὸν Θεόν, ἀλλ’ ὅτι Αὐτὸς ἡγάπησεν ἡμᾶς καὶ ἐὰν ἀγαπῶμεν ἀλλήλους, ὁ Θεὸς ἐν ἡμῖν μένει καὶ ἡ ἀγάπη Αὐτοῦ τετελειωμένη ἐστὶν ἐν ἡμῖν». (Α΄ Ἰω. δ΄ 8-12).
Ὁ Χριστὸς λοιπὸν εἶναι ἡ πηγὴ τῆς ζωῆς, τῆς παρούσης καὶ τῆς αἰωνίου, γι’ αὐτὸ καὶ ὅποιος ἑνοῦται μὲ τὸν Χριστό, Υἱὸ καὶ Λόγο τοῦ Θεοῦ, μεταβαίνει ἀπὸ τὸ θάνατο στὴ ζωὴ (Α΄ Ἰω. ε΄ 24-29). Γένοιτο!
Ἐπιμέλεια κειμένων: Πρωτοπρ. Γεώργιος Καλαντζῆς
Σεπτέμβριος 2025